​​In een recent artikel in De Tijd legt Helena Sollie een aantal opvallende en bijzonder relevante punten op tafel over de rol van AI in ons onderwijs en in de toekomst van jongeren. Bij een toelatingsexamen geneeskunde zouden kandidaten fraude hebben gepleegd door AI in te zetten bij het oplossen van vraagstukken. Ze stelt terecht de vraag of studenten die AI gebruiken werkelijk fraude plegen. Of is het eerder een signaal dat ons onderwijssysteem moeite heeft om gelijke tred te houden met de razendsnelle technologische veranderingen?

Waar veel opleidingen nog vasthouden aan traditionele kennisoverdracht, wijst Sollie erop dat de arbeidsmarkt juist schreeuwt om digitale profielen die AI bewust, kritisch en creatief kunnen inzetten. Het probleem is volgens haar niet dat jongeren AI gebruiken, maar dat ze vaak niet begeleid worden om dit slim en constructief te doen. Wie AI handig weet te integreren, ontwikkelt sneller nieuwe skills en staat sterker in het werkveld, terwijl wie AI vermijdt of enkel stiekem gebruikt, onvermijdelijk achterop raakt.

Sollie benadrukt dat de oplossing niet ligt in strengere controles of blokkades van AI tools, maar in integratie ervan. Studenten moeten leren hoe ze AI kunnen gebruiken om verbanden te leggen, scenario’s te analyseren en hun eigen denkproces te versterken. “Verleg de focus van ‘Ken je het juiste antwoord?’ naar ‘Kan je uitleggen waarom dit het juiste antwoord is, ook als een AI het genereert?’ In een werkcontext is dat exact wat telt: kunnen onderbouwen, kritisch filteren en ethische keuzes maken.”

Ze stelt ook dat AI geen valsspelen is, maar een realiteit waar we jongeren net beter op moeten voorbereiden. Als onderwijs AI blijft zien als fraude, creëren we een generatie die start met een achterstand, terwijl de kloof tussen onderwijs en werkveld al groot genoeg is. Technologie kan studenten helpen sneller inzichten te verwerven, complexe verbanden te begrijpen en creatiever te werken. In plaats van energie te verliezen aan reproductie van kennis, kunnen studenten dieper ingaan op probleemoplossend vermogen en innovatie, vaardigheden die in het werkveld van morgen het verschil maken.

China

Ondertussen is in China is AI een integraal onderdeel van het onderwijs. Kinderen leren er van jongs af aan hoe ze AI moeten gebruiken. Voor hen is het geen valsspelen, maar een nieuwe realiteit. Dat betekent dat een hele generatie Chinese studenten straks het werkveld instroomt mét AI als vanzelfsprekend hulpmiddel. Terwijl wij hier nog discussiëren of het gebruik van AI tijdens een examen wel of niet fraude is, loopt een groot deel van de wereld ons voorbij.

Wake-up call voor ons onderwijs

De boodschap van Sollie is een wake-up call: als ons onderwijs AI blijft zien als een bedreiging, creëren we een achterstand die nauwelijks nog in te halen valt. De vraag is niet hoe we AI uit examens bannen, maar hoe we AI slim inbouwen in ons onderwijs. Alleen zo zorgen we ervoor dat jongeren niet struikelen, maar juist springen richting de digitale realiteit van morgen. Precies daarom is dit een wake-up call. Niet alleen omdat we anders de boot missen, maar omdat het gaat over de toekomst van een hele generatie jongeren in Vlaanderen.

​Wat moet Vlaanderen hiermee doen? Eerst en vooral moet het onderwijs durven loslaten: minder nadruk op de reproductie van kennis en meer focus op kritisch denken en probleemoplossend vermogen. Daarnaast is het cruciaal dat AI structureel wordt geïntegreerd, net zoals wiskunde of talen vandaag vanzelfsprekende bouwstenen zijn in elk vakgebied. Ook samenwerking met bedrijven kan een grote rol spelen: door studenten te laten experimenteren in realistische casussen ervaren ze meteen hoe AI hun toekomstige werk kan versterken.
Tot slot mogen we niet vergeten dat ook leerkrachten mee in dit verhaal moeten stappen; zij hebben de juiste opleiding en ondersteuning nodig om AI niet te vrezen, maar het in te zetten als krachtige aanvulling op hun lespraktijk.

Het onderwijs moet durven loslaten: minder kennis reproduceren, meer kritisch denken. AI-tools zijn daar de perfecte hefboom voor.