De man die geluk als een ingenieursprobleem behandelde

Als voormalig chief business officer bij Google X - de geheime 'moonshot'-fabriek van Google - bouwde hij mee aan zelfrijdende auto's, stratosfeerballonnen en windenergie-vliegers. Jaren later concludeert hij dat het belangrijkste probleem dat hij wil oplossen niet technologie is, maar geluk.

Dat is het verhaal van Mo Gawdat, keynote spreker op de Love Tomorrow Summit. Voor ondernemers is hij een van de meest relevante stemmen van dit moment: een ingenieur die de twee thema's die elke onderneming vandaag bepalen - kunstmatige intelligentie en menselijke veerkracht - combineert in één helder verhaal.

Van IBM tot de moonshot-fabriek van Google

Mohammad "Mo" Gawdat (Egypte, 1967) is opgeleid als civiel ingenieur aan de Ain Shams Universiteit in Caïro en behaalde nadien een MBA aan de Maastricht School of Management in Nederland. Zijn carrière is gepokt en gemazeld in de techindustrie: hij begon bij IBM Egypte, werkte ruim zeven jaar bij Microsoft, en stapte in 2007 over naar Google.

Bij Google hielp hij bijna de helft van de wereldwijde operaties opstarten, om uiteindelijk chief business officer te worden bij Google X. Dat is de afdeling achter de hyper-ambitieuze projecten zoals het zelfrijdende-autoprogramma, Project Loon (internet via ballonnen) en Makani (windenergie). Het is een wereld waarin slagen op tien mislukkingen de norm is, en waar je leert denken in systemen, kansen en lange termijn. Precies het soort denken dat ondernemers herkennen.

Formule voor geluk

In 2014 verloor Gawdat zijn 21-jarige zoon Ali na een medische fout tijdens een routine-blindedarmoperatie. Het verlies werd het kantelpunt van zijn leven. In plaats van te verzinken in verdriet, deed Gawdat wat een ingenieur doet: hij ging op zoek naar de onderliggende logica.

Dat resulteerde in zijn bestseller Solve for Happy: Engineer Your Path to Joy (2017). De kern is een verrassend nuchtere vergelijking:

Geluk = je perceptie van de gebeurtenissen in je leven − je verwachtingen over hoe het leven zou moeten zijn.

Met andere woorden: niet de gebeurtenis zelf maakt je ongelukkig, maar het verschil tussen wat er gebeurt en wat je verwachtte. Het is een idee dat resoneert bij iedereen die ooit een deal zag mislukken, een lancering zag floppen of een investering zag verdampen. Gawdat goot het in een praktisch model. Zes illusies die ons doen lijden, zeven blinde vlekken die ons oordeel vertroebelen en vijf fundamentele waarheden om aan vast te houden.

Uit dat verdriet groeide ook zijn missie One Billion Happy: een miljard mensen helpen gelukkiger te worden. Het werd de rode draad door zijn boeken, zijn podcast Slo Mo (319 afleveringen, wereldwijd een nummer 1 in mentale gezondheid) en zijn lezingen.

Waarom een geluksexpert plots over AI praat

Hier wordt het interessant. In 2021 publiceerde Mo Gawdat Scary Smart: The Future of Artificial Intelligence and How You Can Save Our World. En dat járen vóór ChatGPT de wereld zou veranderen. Het boek wordt sindsdien gelezen als een van de scherpste vroege waarschuwingen over wat er op ons afkwam.

Mo Gawdats analyse draait om wat hij "de drie onvermijdelijkheden" noemt:

  1. AI gaat er komen. Er is geen weg terug.
  2. AI wordt slimmer dan de mens. Mogelijk al rond het einde van dit decennium.
  3. Er zullen dingen misgaan. Fouten zijn onvermijdelijk in elke transitie van deze schaal.

Zijn meest contra-intuïtieve punt is de volgende. Het echte probleem zit niet in de machines, maar in onszelf. "Er is absoluut niets mis met de machines," stelt hij, "maar er is veel mis met ons." AI leert namelijk van ons - van onze data, ons gedrag, onze waarden. Hij gebruikt daarvoor de metafoor van het ouderschap: we voeden de AI op als een buitengewoon getalenteerd kind. "De beste manier om geweldige kinderen op te voeden, is een geweldige ouder te zijn." De vraag is dus niet of we AI kunnen beheersen, maar welk voorbeeld we haar geven.

Voor ondernemers is dat een ongemakkelijke maar waardevolle spiegel: de technologie die je inzet, weerspiegelt de waarden waarmee je ze inzet.

Niet de bange techneut, niet de blinde optimist

Wat Mo Gawdat onderscheidt van zowel de doemdenkers als de hypeverkopers, is zijn dubbele boodschap. Hij is glashelder over de risico's. Van economische ontwrichting, machtsconcentratie, banen die verdwijnen, enzoverder, maar koppelt die aan een uitgesproken menselijk optimisme. Zijn punt is dat de uitkomst van het AI-tijdperk niet bepaald wordt door de technologie, maar door de mensen die haar bouwen en gebruiken. Daarom dat het plots een keuze wordt en geen doemscenario of lot.

Die lijn trekt hij door naar zijn recentere werk. In That Little Voice in Your Head (2022) gaat hij in op hoe we ons eigen brein "herprogrammeren", en in Unstressable (2024, samen met Alice Law) op veerkracht en stress. Niet toevallig de menselijke vaardigheden die net belangrijker worden naarmate machines het routinewerk overnemen. Zijn aangekondigde boek Alive (2026) is opgevat als een gids voor mensen om te leven in een wereld vol AI.

Waarom dit telt voor ondernemers

Voor wie een bedrijf leidt, raakt Mo Gawdat aan twee vragen tegelijk die zelden samen worden gesteld:

  1. Hoe navigeer ik mijn organisatie door de AI-transitie? Niet vanuit angst of hype, maar vanuit een nuchtere inschatting van wat er komt en welke verantwoordelijkheid daarbij hoort.
  2. Hoe houd ik mezelf en mijn team mentaal overeind in een wereld die sneller verandert dan ooit? Want de schaarste van morgen is niet rekenkracht, die wordt goedkoop. De schaarste is helderheid, veerkracht en menselijk oordeel.

Dat is de reden waarom de organisatie van Love Tomorrow Mo Gawdat op hun podium zeet. Het is een boodschap die voor élke ondernemers relevangt is. Hij weigert AI en welzijn als losse onderwerpen te behandelen.

Mo Gawdat is keynote spreker op de Love Tomorrow Summit. Meer over het programma: lovetomorrow.com/love-tomorrow-summit.

​